مىدهند . يكى از اين موارد هنگام تأسيس آتش بهرام است . به اين منظور آتش‌هاى گوناگون را گرد مىآورند و درهم مىآميزند و بر آتش واحدى كه درست مىشود دعا مىخوانند و بعد هيزمى را در بالاى آتش مىگيرند تا با حرارت آتش ، بدون تماس با آن ، روشن شود . سپس از اين هيزم روشن شده هيزم ديگرى را روشن مىكنند تا مجموعا هفت بار اين كار انجام گيرد . هفتمين شعله را كه بدين طريق تطهير شده است ، در آتشگاه قرار مىدهند . بر اين آتش بايد هيمه و پيه دمبه گوسفند و عطر نثار كنند و هرروز بايد با اين نثارها از آتش مراقبت كرد تا خاموش نشود ( روايات داراب هرمزديار ، 1 / 75 ) . در هنگام گاهنبارها ( جشن‌هاى فصلى ) نيز زوهر به آتش بهرام مىدهند . مورد ديگر « آتش زوهر » در صبح روز چهارم پس از مرگ است . به اعتقاد مزديسنان در اين هنگام روان در گذشته در خانه شاه بهرام پيروزمند ( آتش بهرام ) مىآيد و با دادن اين زوهر به آتش ، روان به راحتى از پل چينود عبور مىكند . اگر آتش بهرام در نزديكى نباشد ، روان به هر آتشكدهء ديگر كه نزديك است مىرود ، و در اين صورت « زوهر » در مراسم آفرينگان بايد به آتش پايين مرتبه‌تر داده شود ، در متون پهلوى آمده است كه زوهر را به آتش‌هاى ديگر نيز مىتوان داد . زوهر گوسفند و بز و گاو و حتى خر و خوك نيز جايز است ( نامه‌هاى منوچهر ، نامه اول ، فصل 8 ، بند 3 ؛ به نقل از مقالهء بويس كه در آخر ذكر شده ) . در قرن‌هاى بعد از اسلام به تدريج زوهر خوك و گاو ترك شد . « زوهر » هم‌چنين در مورد گوشت قربانىاى كه به خدايان اهدا مىشده ، به كار رفته است . اين رسم در ميان زرتشتيان ايران بسيار رايج است و در ميان پارسيان هند نيز اثرى از آن را مىيابيم : گوسفندى را مىكشند و سرخ مىكنند و قطعهء كوچكى از آن را موبد در هنگام اجراى مراسم « يزش » خاص مىخورد . بخشى از آن را به فقرا مىدهند و بقيه به موبد مىرسد . « آب زوهر » با « نثار به آب » اكنون اساسا جزيى از مراسم يسنه ) ansaY ( است . پس از اتمام مراسم دعاخوانى يسنه ، زور ملوى ) ivvalem - roz ( ، به اصطلاح پارسيان هند ، يا « آب زور ، roz - ba » ، به اصطلاح زرتشتيان ايران ، اجرا مىشود . زوت ( موبد پيشوا كه اجراكننده است ) هاونى را كه محتوى پراهومى است كه در دفعه دوم در طول مراسم يسنه تهيه شده به چشمه‌اى كه از آن آب براى مراسم يسنه برداشته‌اند ، مىبرد و با خواندن اوستا كه شامل يك « يثا اهو ويريو » و يك « اشم وهو » است آن را در سه دفعه متوالى در آب مىريزد . پراهوم عبارت است از مخلوطى از ( شير و ) شيرهء گياه هوم كه با آب دعا خوانده شده و با گياه ديگرى آميخته شده است . در طى مراسم يسنه دوبار پراهوم تهيه مىشود . در پراهوم نخست شير به كار نمىرود و آن را زوت در طى خواندن يسن 11 مىنوشد . در پراهومى كه بار دوم تهيه مىشود و به عنوان « آب زوهر » به كار مىرود ، شير از اجزاى لازم آن است . اين شير را راسپى ( موبد همكار زوت ) قبل از مراسم آماده مىكند و پس از پراهوم اول در روبروى زوت گذاشته مىشود . در قسمت دوم مراسم يسنه ( از يسنه 11 به بعد ) شاخه‌هاى برسم با قدرى از اين شير شسته مىشود و قسمت ديگر شير كه جزء متشكله پراهوم دوم است در هاون ريخته مىشود . اين پراهوم دوم كه متشكل از سه جزء است همان زئوثره ar ? oaZ اوستاست كه با سه صفت « آميخته به هوم » ، « آميخته به شير » و « آميخته به انار » آمده است . غرض از ريختن زوهر به آب نيرو بخشيدن بدان ذكر شده است . در اوستا اشاراتى هست كه براى اداى تاوان گناهى كه نسبت به آب مرتكب شده باشند ، بايستى زوهر نثار مىكردند . در ميان زرتشتيان ايران غير از « آب زوهر » همراه با يسنه ، ريختن زوهر به آب ( بدون مراسم يسنه ) نيز